Program rozwoju rodzinnych domów pomocy - edycja 2026

Treść

 PODSTAWA PRAWNA PROGRAMU W 2026 

Program rozwoju rodzinnych domów pomocy - edycja 2026, zwany dalej „Programem 2026", stanowi informacje zawierająca wskazówki dotyczące możliwości uzyskania wsparcia finansowego realizacji zadania własnego gmin o charakterze określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, świadczenia usług opiekuńczych, w związku z art. 36 pkt 2 lit. I tej ustawy, w myśl którego świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej jest świadczenie usług opiekuńczych w rodzinnym domu pomocy oraz w związku z art. 52 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania osoba wymagajaca pomocy innych osób z powodu wieku lub niepełnosprawności może korzystać z usług opiekuńczych i bytowych w formie rodzinnego domu pomocy.

W ramach Programu 2026 udziela się wsparcia finansowego dla gmin na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym wysokość dotacji celowej z budżetu państwa nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania (szczegółowo sposób możliwego dofinansowania wskazano w części VI ust. 4 Programu).

 INFORMACJE NA TEMAT FUNKCJONOWANIA PLACÓWEK ORAZ REALIZACJI PROGRAMU ROZWOJU RODZINNYCH DOMÓW POMOCY W EDYCJI 2025 (fragment)

Rodzinny dom pomocy stanowi formę usług opiekuńczych i bytowych świadczonych całodobowo przez osobę fizyczną lub podmiot uprawniony dla nie mniej niż trzech i nie wiecej niż ośmiu zamieszkujących wspólnie osób wymagających z powodu wieku lub niepełnosprawności wsparcia w tej formie.

Rodzinny dom pomocy jest prowadzony na podstawie umowy zawartej przez osobę fizyczną albo podmiot uprawniony z gminą właściwą ze względu na miejsce położenia rodzinnego domu pomocy. W przypadku, gdy na terenie gminy nie ma możliwości prowadzenia rodzinnego domu pomocy lub zapewnienia odpowiedniej do potrzeb liczby miejsc w rodzinnych domach pomocy prowadzonych na jej terenie, gmina może zawrzeć umowę z osobą fizyczną lub podmiotem uprawnionym prowadzącym dom na terenie gminy sąsiadującej z tą gminą.

(...)

(ciąg dalszy --> TUTAJ)

 CELE PROGRAMU 2026

Program 2026 jest elementem polityki społecznej państwa w zakresie wsparcia osób niesamodzielnych ze względu na wiek lub niepełnosprawność.

Bezpośrednim celem Programu jest wsparcie finansowe samorządów gminnych ze środków budżetu państwa w kosztach jakie jednostki samorządu terytorialnego poniosły oraz poniosą w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r. w związku z kierowaniem osób do rodzinnych domów pomocy.

Pośrednimi celami w Programie są:

1. Zachęcenie samorządów gminnych do rozwijania małych i kameralnych form pomocy na poziomie lokalnym, jakimi są rodzinne domy pomocy oraz kierowania osób wymagających całodobowej opieki do tej formy wsparcia, tym samym wsparcie procesu deinstytucjonalizacji usług pomocy społecznej.
2. Poprawa dostępności do usług opiekuńczych i świadczonych w rodzinnych domach pomocy.
3. Upowszechnienie wsparcia świadczonego przez rodzinne domy pomocy oraz zwiększenie wiedzy na temat rodzinnych domów pomocy.
4. Wsparcie zadań publicznych realizowanych w ramach współpracy z sektorem pozarządowym oraz prywatnym.

 ADRESACI PROGRAMU 2026

1. Bezpośrednimi adresatami Programu 2026 są gminy (miejskie, wiejskie, miejskowiejskie). W ramach Programu 2026 gmina może skorzystać z dofinansowania ze środków budżetu państwa na zadania związane z finansowaniem pobytu osób wymagajacych wsparcia w rodzinnych domach pomocy, jeżeli w 2026 r. będzie partycypować na podstawie § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2024 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy (Dz. U. poz. 1129) zwanego dalej „rozporzadzeniem", w kosztach pobytu osób skierowanych na podstawie § 6 ust. 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia do rodzinnych domów pomocy.
2. Pośrednimi adresatami Programu 2026 będą:
   1. osoby fizyczne prowadzące rodzinny dom pomocy;
   2. podmioty uprawnione tj. organizacje pozarządowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz podmioty wymienione w art. 3 ust- 3 tej ustawy, prowadzące działalność w zakresie pomocy społecznej, prowadzace rodzinny dom pomocy;
   3. osoby korzystające ze wsparcia rodzinnych domów pomocy. 

 ZAKRES PODMIOTOWY I PRZEDMIOTOWY PROGRAMU 2026

Program 2026 zakłada wsparcie finansowe jednostek samorządu terytorialnego w zakresie udzielania osobom wymagającym z powodu wieku lub niepełnosprawności pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych w rodzinnych domach pomocy przez dofinansowanie kosztów, jakie gminy ponoszą z własnych środków w związku z kierowaniem osób do rodzinnych domów pomocy, tj. dofinasowanie pobytu w rodzinnych domach pomocy osób przebywających w 2026 r. w rodzinnych domach pomocy bez względu na to, kiedy osoby te zostały skierowane do domu.

W ramach Programu:

1) kosztem realizacji zadania jest wydatek, jaki co miesiąc ponosi gmina w związku z odpłatnością za pobyt osób skierowanych decyzjami administracyjnymi do rodzinnych domów pomocy* (zatem kosztem realizacji zadania jest tylko część odpłatności ponoszona przez gminę, a nie część odpłatności ponoszona przez osobę przebywającą w rodzinnym domu pomocy lub osoby bliskie zobowiązane do ponoszenia odpłatności);

* Na podstawie S 7 ust. I rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2024 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy (Dz. U. poz. 1129) pobyt w rodzinnym domu pomocy jest odpłatny do wysokości odpowiadającej poniesionym miesięcznym wydatkom ustalonym w umowie dotyczącej prowadzenia rodzinnego domu pomocy zawartej między gminą a osobą fizyczną albo organizacją pożytku publicznego, prowadzącymi rodzinny dom pomocy, a zgodnie z ust. 2 przy ustalaniu opłaty z tytułu pobytu w rodzinnym domu pomocy stosuje się odpowiednio art 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zatem w ostatniej kolejności zobowiązana do odpłatności jest gmina, która skierowała osobę do rodzinnego domu pomocy.

2) gmina może uzyskać dofinansowanie w ramach Programu 2026 maksymalnie do 50% kosztów miesiecznych, o jakich mowa w pkt 1, z zastrzeżeniem części VI ust. 4 Programu 2026.

 FINANSOWANIE PROGRAMU 2026 ORAZ WARUNKI PRZYZNAWANIA GMINOM ŚRODKÓW BUDŻETU PAŃSTWA PRZEZNACZONYCH NA REALIZACJĘ PROGRAMU 2026

1. Program zakłada dwa źródła finansowania:
   1. dotację z rezerwy celowej budżetu państwa, oraz
   2. środki własne jednostek samorządu terytorialnego uczestniczących w Programie 2026.
2. W ramach Programu 2026 gminom udziela się wsparcia finansowego na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
3. W ramach Programu 2026 dofinansowane mogą być koszty, jakie gmina ponosi za świadczenie usług opiekuńczych w rodzinnych domach pomocy, tj. koszty ponoszone za pobyt osób skierowanych decyzjami administracyjnymi do rodzinnych domów pomocy, ponoszone przez gminy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2026 r. (tym samym dofinansowane są koszty ponoszone w całym 2026 roku, w tym również refundacja kosztów poniesionych przez gminy tytułem odpłatności za pobyt osób skierowanych do rodzinnych domów pomocy poniesione od 1 stycznia 2026 r. do momentu przyjęcia Programu).
4. Gmina może otrzymać dotację celową na realizację działań przewidzianych Programem 2026, jeżeli udział środków własnych gminy wynosi:

• nie mniej niż 50% przewidywanych kosztów realizacji zadania w przypadku dofinansowania pobytu w rodzinnych domach pomocy osób skierowanych do tych domów od dnia 1 stycznia 2022 r. tj. kierowanych w latach 2022-2025, oraz osób nowo kierowanych w 2026 tym samym maksymalna kwota dofinansowania ze środków budżetu państwa w ramach Programu 2026 nie więcej niż 50% kosztów realizacji tego zadania,
• nie mniej niż 70% przewidywanych kosztów realizacji zadania w przypadku dofinansowania pobytu w rodzinnych domach pomocy osób skierowanych przed dniem 1 stycznia 2022 r. do istniejacych rodzinnych domów pomocy, tym samym maksymalna kwota dofinansowania ze środków budżetu państwa w ramach Programu 2026 wynosi nie więcej niż 30% kosztów realizacji tego zadania.

5. Gmina zgłasza roczne zapotrzebowanie na środki z rezerwy celowej budżetu państwa na realizację usług opiekuńczych w rodzinnych domach pomocy w ramach Programu 2026 wypełniając formularz zapotrzebowania, który jest udostępniany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w systemie Centralna Aplikacja Statystyczna, zwanej dalej "CAS".
6. Wojewoda na podstawie złożonych przez gminy zapotrzebowań przekazuje gminom dotacje na realizację Programu, zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych .
7. Niewykorzystana kwota dotacji podlega zwrotowi na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
8. Środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 zaplanowane są w rezerwie celowej budżetu państwa przeznaczonej na zadania określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
9. Beneficjenci Programu 2026 zobowiazani są do wypełniania obowiązku informacyjnego, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie określenia działań informacyjnych podejmowanych przez podmioty realizujące zadania finansowane lub dofinansowane z budżetu państwa lub z państwowrych funduszy (Dz. U. poz. 953, z późn. zm.).

 ZASADY PODZIAŁU ŚRODKÓW BUDŻETU PAŃSTWA NA REALIZACJĘ PROGRAMU 2026

W ramach Programu gminy zgłaszają do właściwego wojewody zapotrzebowanie na środki z rezerwy celowej na dofinansowanie wydatków ponoszonych przez gminę za pobyt osób skierowanych do rodzinnych domów pomocy, uwzgledniając w szczególności:

1. przewidywaną szacunkową liczbę osób skierowanych do rodzinnych domów pomocy, za pobyt których jednostka samorządu terytorialnego z własnych środków będzie ponosić odpłatność, z podziałem na osoby kierowane od dnia 1 stycznia 2022 r. (z podziałem na osoby skierowane w latach 2022-2025 oraz nowo kierowane w 2026 r.) oraz osoby skierowane do domów przed dniem 1 stycznia 2022 r.;
2. przewidywane szacunkowe koszty gminy za pobyt osób skierowanych do rodzinnych domów pomocy w ujęciu rocznym z podziałem na odpłatność za osoby kierowane do domów po dniu 1 stycznia 2022 r., oraz za osoby skierowane do domów przed dniem 1 stycznia 2022 r.;
3. zapotrzebowanie, o którym mowa wyżej, składane jest jednokrotnie i dotyczy szacunkowej kwoty zapotrzebowania na realizacje zadania w całym 2026 r.;
4. wojewodowie przekazują do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zbiorcze zapotrzebowania z województwa;
5. złożenie zapotrzebowania na środki nie jest równoznaczne z przyznaniem dotacji we wnioskowanej wysokości;
6. propozycje podziału środków rezerwy celowej budżetu państwa na realizację Programu 2026 opracowuje Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

 ZADANIA PODMIOTÓW UCZESTNICZĄCYCH W REALIZACJI PROGRAMU 2026

1. Do zadań Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej należy:

1. opracowanie Programu 2026,
2. dokonanie podziału środków rezerwy celowej, zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2026 r. na zadania określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej na województwa, z przeznaczeniem na realizację Programu 2026;
3. składanie wniosku do ministra właściwego do spraw finansów publicznych w zakresie podziału środków rezerwy celowej, na województwa z przeznaczeniem na realizacje Programu 2026;
4. przygotowanie wzoru sprawozdania z realizacji Programu 2026 i jego publikacja w CAS;
5. monitorowanie realizacji Programu 2026 za pośrednictwem wojewodów;
6. dokonanie analizy rocznych sprawozdań wojewódzkich z realizacji Programu 2026 oraz sporządzenie sprawozdania zbiorczego.

2. Do zadań wojewody należy:

1. udzielanie informacji gminom i podmiotom zainteresowanym o zasadach działania Programu 2026;
2. ocena złożonego przez gminy zapotrzebowania na środki finansowe;
3. składanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapotrzebowania na środki rezerwy celowej na realizację Programu 2026,
4. przekazanie środków finansowych gminom;
5. rozliczenie przekazanej dotacji;
6. przekazanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rocznego sprawozdania wojewódzkiego z realizacji Programu 2026,
7. kontrola i nadzór nad realizacją zadań realizowanych przez gminy województwa w ramach Programu 2026;
8. promowanie wśród jednostek samorządu terytorialnego założeń Programu 2026 oraz dobrych praktyk w zakresie funkcjonowania rodzinnych domów pomocy.

3. Do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy:

1. składanie zapotrzebowania na środki finansowe na realizacje Programu 2026 do właściwego wojewody;
2. koordynowanie Programu 2026 w gminie;
3. przekazanie wojewodzie rocznego sprawozdania z realizacji Programu 2026.

 MONITORING PROGRAMU 2026

1. Roczne sprawozdanie o sposobie realizacji Programu 2026 wójt/burmistrz/prezydent miasta przekazuje do wojewody w terminie do dnia 1 lutego 2027 r.
2. Wojewoda przekazuje do Ministra Rodziny, Pracy Polityki Społecznej roczne sprawozdanie z realizacji Programu 2026 według określonego wzoru, w terminie do dnia 1 marca 2027 r.
3. Sporządzenie sprawozdania zbiorczego z realizacji Programu 2026 w terminie do dnia19 kwietnia 2027 r. należy do zadań Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Z całością "Programu rozwoju rodzinnych domów pomocy - edycja 2026" (wraz ze wstępem oraz pełnymi informacjami na temat funkcjonowania placówek oraz realizacji Programu rozwoju rodzinnych domów pomocy w edycji 2025) można zapoznać się NA STRONIE RZĄDOWEJ.